Blog

Ik haat led-licht

Gisteren liep ik in de stad, een fietser komt me tegemoet, en ik wordt verblind door een lampje voorop de fiets. Een led-lampje, iets omhoog gericht, ik hou mijn arm voor mijn gezicht om er niet in te hoeven kijken. Dat gebeurt best wel vaak tegenwoordig: fietsverlichting die zo fel is dat je er niet in kunt kijken. De meeste brommers en scooters zijn nog erger, om van auto’s maar te zwijgen. Koplampen die zo fel zijn dat je het idee hebt dat ze een gaatje in je netvlies branden.

Vroeger waren koplampen van auto’s veel groter. Dan zaten er 55 watt gloeilampjes in, het licht werd verspreid met een reflector van 20 of 30 cm en je kon gewoon in de bundel kijken. Nu zijn koplampen kleiner, terwijl de totale hoeveelheid licht die ze uitstralen dezelfde is, of groter. Het probleem daarvan is dat de oppervlakte-helderheid van zo’n kleinere lamp een stuk groter is. Als de doorsnede van de koplamp van 30cm naar 10cm gaat, dan moet de oppervlakte-helderheid, om de totale licht-hoeveelheid hetzelfde te houden, 9 keer groter zijn. Het zou me niet verbazen als moderne ledlampen in auto’s meer licht uitstralen, en dat dus de oppervlakte-helderheid misschien wel twintig keer groter is geworden.

Verblinding komt, in mijn ervaring, meer door te grote oppervlakte-helderheid van een lamp dan door de totale lichthoeveelheid. Als je een grote witte wand wit verlicht zodat er door reflectie net zoveel licht van die wand komt als uit een led-fietslamp, dan wordt je door die witte wand niet verblind, maar door dat fietslampje wel. Immers, in het ene geval wordt het licht verspreid over alle celletjes van je netvlies, terwijl in het tweede geval het licht wordt geconcentreerd op enkele celletjes van je netvlies, die dan overbelast raken.

Ik heb soms migraine, niet vaak gelukkig. Het is oog-migraine, ik krijg geen hoofdpijn maar schitteringen in mijn oog, en vaak zodanig dat ik dan niets meer zie. Tijdig ogen dichtdoen, een paracetamol en stil blijven zitten helpt dan. Mijn vorm van migraine wordt vaak opgewekt door te fel licht. Fel blauwig licht uit een TL buis, of een led-lamp. Alleen als ik moe ben trouwens, of als ik bezig ben ziek te worden of zoiets. Ik heb daarnaast nog een andere aandoening waardoor mijn ogen extra gevoelig zijn voor teveel licht. Ik vind mezelf dus een prima test-persoon voor het beoordelen van verlichting in het verkeer. Ik ben opgeleid als sterrenkundige, ook daardoor weet ik iets van licht, kleuren en ogen.

Een ander verschil tussen led-licht en “gewoon lamplicht” is dat led-licht veel blauwer is, of minder gelig zo je wilt. Blauw licht heeft meer energie dan geel licht, ik weet niet of dat erg is voor je oog, mijn ervaring is wel dat super wit licht, blauwig licht, meer verblindend is.

De Rijksdienst voor het wegverkeer, RDW, heeft regels opgesteld waar verlichting in het verkeer aan moet voldoen. Die regels hebben, voor zover ik heb kunnen vinden, betrekking op de totale hoeveelheid licht die een lamp uitstraalt. Niet op de oppervlakte-helderheid. En dat is dus een probleem. Mensen ervaren dat moderne verlichting in het verkeer te fel is, blijkt ook uit onderzoek van de ANWB.

Ik vind dat de RDW meer onderzoek moet doen naar verlichting in het verkeer en verblinding van verkeersdeelnemers. Onderzoek naar auto-verlichting, maar ook naar fiets- en scooterverlichting. Zodat mensen met migraine niet hun ogen dicht hoeven doen als ze een auto of scooter tegemoet rijden. En zodat je in het algemeen als verkeersdeelnemer niet verblind wordt door auto’s, scooters en fietsers.

Dat onderzoek moet dan leiden tot betere wetgeving op het gebied van voertuigverlichting. En die wetgeving moet dan ook gehandhaafd worden. Gezien het aantal auto’s met verkeerd afgestelde en dus sterk verblindende verlichting heb ik niet de indruk dat er gehandhaafd wordt op voertuigverlichting.