Taalblog

Meer “die” vs “ie”

 

Ik las daarnet deze column van Erdal Balci in de Volkskrant. De eindredacteur had niet mijn vorige taalblog gelezen want ik lees deze zin: “Voor de duidelijkheid; ik kan het de oermens niet kwalijk nemen dat die zich terugtrok in stammen”. Taalkundig gezien moet dat zijn “dat hij zich terugtrok”.

Daarna lees ik “zo stond die sterker tegen indringers en was het risico op honger lijden kleiner”. “Die” slaat terug op de voorgaande entiteit in de zin, dat zou hier “stammen” zijn, maar dat is meervoud en “stond” is enkelvoud, dus slaat het terug op “die”, wat dan weer terugslaat op “de oermens”. Schrijf dat dan ook, of schrijf weer “hij”. Dan is de zin beter leesbaar en raak je als lezer niet in verwarring:

“Voor de duidelijkheid; ik kan het de oermens niet kwalijk nemen dat hij zich terugtrok in stammen. Zo stond hij sterker tegenover indringers en was het risico op honger lijden kleiner”.

In de tijd van “de oermens” was sexisme of discriminatie geen punt, “zij” telde niet mee. Als je deze twee zinnen zou opschrijven in een column, niet over de oermens maar over de hedendaagse stadsmens, dan wordt dat nog een hele klus. Dan betreden we ook het terrein van Caroline Criado Perez: “de mens” dat zijn we allemaal, maar de term “de mens” vraagt om “hij” in het vervolg van de zin en dan is 51% van de mensen ineens buitengesloten.