Hoedt u voor de broncodes!

In den beginne was Engels de voertaal van software-makers. Dat is grotendeels nog zo. Vandaar dat de bestanden met quasi-gecodeerde tekst vanwaaruit de sofware wordt gecompileerd “source code” heten. Meestal gewoon “the source”. Heb je het over meerdere programma’s dan kun je zeggen “sources”, meestal is het gewoon “the source”. Dit is zo’n stukje source code:

Screenshot from 2020-01-10 10-41-13

Het ziet eruit als gewone tekst, en dat is het ook. Je kunt het editen met Word, of met Notepad (“kladblok”). Het is ook voor de leek een beetje leesbaar: het gaat over brieven, er wordt een serie brieven gestreamd, gesorteerd, en weer bijelkaar geveegd. Bij het sorteren wordt een “comparator” gebruikt, die bepaalt welke van iedere twee brieven eerst moet komen (lege brieven eerst, verder natuurlijke volgorde). Source code is dus gewoon tekst.

Iemand is ooit op het idee gekomen dat je “source code” zou kunnen vertalen met “broncode”. Bij het woord “code” denk je aan een pincode, of aan geheime gecodeerde berichten. Of aan de code van een bankkluis. Dus als een krant of online nieuwssite een stukje schrijft over “broncodes”, dan denkt de gemiddelde lezer onmiddellijk aan een scherm vol pincodes, of kluiscodes. Onleesbare rare tekens op het scherm. Dat staat ver af van wat met source code wordt bedoeld.

Het raarst maakte het een krant die mij geïnterviewd had over een internet-gerelateerd onderwerp. Ik had gezegd dat ik software maken leuk vond, ik had gezegd “code hacken is heel erg leuk”. Dat betekent “software maken is heel erg leuk”. De eindredactie had er echter van gemaakt “codes hacken is erg leuk”. Dan denk je niet aan software maken, maar aan bankkluizen kraken. Ik ben geen bankrover, ik ben software ontwikkelaar.

Het gebruik van Nederlandse woorden is heel goed. Weg met al dat Engels jargon in het Nederlands. Het gaat echter fout als een woord niet wordt vertaald door mensen die het zelf gebruiken, maar door leken of journalisten. Dan krijg je een monstrum als “broncodes”. Geen enkele softwaremaker heeft het over “broncode”, laat staan over “broncodes”. Dat laatste is een lelijk, fout, bijna eng woord.

Het allergrootste nadeel van het vertalen van “source” in “broncode” is dat je dan niet meer kunt zeggen “use the source, Luke!”