De mythe van het groene gas

Vandaag was ik op een bijeenkomst over het klimaat, met de wethouder van Amsterdam Marieke van Doorninck (Groen Links) en anderen. Ik raakte een weinig onthutst. Van Doorninck betoogde, zoals iedereen tegenwoordig, dat we van het aardgas af moeten omdat het een fossiele brandstof is. Een spreekster na haar doet een project waarbij hele wijken van het aardgas af gaan en in plaats daarvan “groen gas” gaan stoken. Groen gas is methaan dat gewonen wordt uit het riool. Aardgas is methaan, CH4, precies hetzelfde als “groen gas”. Aardgas produceert dezelfde hoeveelheid CO2 dus waarom groen gas dan beter is voor het klimaat is me een raadsel. Net zo’n raadsel als waarom Groen Links enerzijds wil stoppen met aardgas en anderzijds een centrale in Amsterdam wil laten bouwen waarin hout wordt gestookt. Hout produceert tweemaal zoveel CO2 als aardgas. Aardgas bestaat voor een groot deel uit waterstof. Hout en olie bevatten minder waterstof en meer koolstof, produceren dus aanzienlijk meer CO2 per geproduceerde eenheid van energie.

Ik zat een tijdje in verbazing te luisteren naar de reeks van spreeksters, en de grote lijn bleek dat we van de fossiele brandstof af moeten en in plaats daarvan cyclische brandstoffen moeten stoken. Groen gas dus, en hout. Omdat groen gas en hout geen fossiele brandstoffen zijn maar eerst gegroeid zijn en dan weer verbrand worden. Dat is een drogreden: ik leg dat uit.

Als je een boom hebt in je tuin, dan neemt die tientallen jaren CO2 op uit de atmosfeer en zet dat om in zuurstof. Als je die boom dan kapt, en gedurende de winter opstookt in je allesbrander, dan produceert je kachel de CO2 weer terug die de boom eerst had opgenomen en netto voeg je dus geen CO2 toe aan de atmosfeer. Daar is niets tegenin te brengen. Behalve als je het vergelijkt met aardgas.

Als je een boom in je tuin hebt, dan neemt die CO2 op en zet dat om in zuurstof. Als je dan je kachel de hele winter op aardgas laat branden, dan breng je daarmee zoveel CO2 in de lucht als je boom eerst had opgenomen. Dat is dus ook cyclisch, met dien verstande dat aardgas maar half zoveel CO2 produceert als hout, dus met je aardgaskachel ben je veel beter af voor het klimaat. Maar dat is niet alles. De houtverbrander heeft het volgende seizoen geen boom in de tuin. Alleen een eenjarig sprietje, in de herfst geplant. De aardgasverbrander heeft nog wel steeds een boom die er lustig op los gaat met opnemen van CO2 en produceren van zuurstof. Als je dat allemaal bij elkaar telt is het verbranden van aardgas driemaal beter dan hout stoken: omdat aardas de helft minder CO2 produceert en omdat de houtbrander de CO2 reductie vermindert door het kappen van de boom. Ik begrijp echt niet waarom mensen dan aardgas willen verbieden en houtverbranding willen subsidiëren in het kader van het bestrijden van de opwarming van het klimaat.

Je kunt de vergelijking hout vs aardas verder doortrekken. Als je aardgas verbrandt, kun je je boom laten staan om CO2 op te nemen, je kunt ‘m ook omhakken en van het hout meubels maken en een schuurtje. Degene die de boom opgestookt heeft, heeft geen hout meer en moet meubels kopen van plastic of staal, wat veel olie of kolen kost. Extra CO2 productie dus.

Je kunt aanvoeren dat bomen die doodgaan CO2 produceren in het composteringsproces. Dat is zo, maar niet zoveel als dat je het hout verbrandt, en bovendien, op de humus van omgevallen bomen groeien de nieuwe bomen. De koolstof van de dode bomen wordt humus, die weer opgenomen wordt in de jonge bomen en dus weer hout wordt. Dat is cyclisch. Als je de bomen verbrandt als houtpellets, dan onttrek je grondstoffen aan het bos en eindig je op den duur met een zandvlakte.

Zo is “groen gas” ook geen optie: methaan is methaan en met groen gas produceer je echt evenveel CO2 als met aardgas. Dat het niet uit de grond komt maar uit het riool mag dan prachtig zijn om allerlei redenen, voor het klimaat maakt het echt geen ene moer uit.

De wethouder had het er ook over dat in Amsterdam vanaf 2030 geen brandstof-voertuigen meer in de stad mogen komen en dat we daarmee de CO2 uitstoot beperken. Ik zie dat niet helemaal. Ik zie hier in de verte de schoorsteen van de Hemwegcentrale, waar de rook uitkomt die wordt geproduceerd om al die elektrische auto’s te laten rijden. De maatregel verschuift dus het probleem: bewoners van de binnenstad krijgen schonere lucht maar bewoners van Amsterdam Nieuw-West en van Zaanstad krijgen vuilere lucht. Hoe is het verschuiven van CO2 uitstoot van de binnenstad naar de buitenwijken een maatregel tegen opwarming van het klimaat? Ik denk dat er helaas mensen zijn die denken dat elektrische auto’s echt geen uitstoot produceren. En er zijn al helemaal weinig mensen die bij elektrische auto’s meetellen dat het produceren van accu’s vervuilend is en dat er zeer zeldzame grondstoffen voor nodig zijn die in milieu-onvriendelijke mijnen worden gewonnen.

Ik begrijp wel waarom we minder fossiele brandstoffen moeten verbranden. Als ze op zijn, zijn ze op, en hebben onze nakomelingen daar de ellende van. Als we gas blijven oppompen in Groningen, dan zakken de Groningers de grond in en dat willen we niet. Maar met CO2 heeft het niets te maken. Als je puur kijkt naar het beperken van de uitstoot van CO2 in de atmosfeer, dan is olie, kolen of hout verbranden veel slechter dan aardgas verbranden, en is hout verbranden nog weer slechter dan olie of steenkool.

Wat dan wel? Het beste wat we kunnen doen is minder energie gebruiken. We kunnen minder reizen door dichter bij ons werk te wonen, meer vanuit huis te werken, door niet vervuilend op vakantie te gaan, door geen broeikassen met tomaten of komkommers met kunstlicht te verlichten, niet snelwegen en steden ‘s nachts te laten baden in zeeën van licht. Trams, treinen, metro’s en trolleybussen zijn elektrisch en hebben geen accu’s, die vormen dus verreweg de schoonste manier van vervoer, uitgaande van elektriciteit van windenergie. Vervang alle busdiensten door railvervoer of trolleybussen en maak het gratis. Zet overal windmolens neer. Met zonnecellen moet je uitkijken: zet je die op daken dan is het goed, maar zet je die op akkers dan reduceer je daarmee de CO2 opname omdat de mais of het gras dat er eerst stond, met die zonnecellen op de akker geen CO2 meer opneemt.

Ik ben natuurkundige. Of meer precies, sterrenkundige. Ik heb dus verstand van energie en van klimaat. Ik ben ondernemer en uitvinder. Ik ben technisch goed onderlegd. Ik ben oma. En ik kan er met de pet niet bij hoe de hele goegemeente niet ziet dat bijna alle voorgestelde maatregelen tegen opwarming van het klimaat niet gaan werken. Ik gun mijn kleinkind een goede toekomst, in een land dat niet is overstroomd en een dampkring waarin hij nog normaal kan ademen. Ik wil niet over twintig of dertig jaar tegen Stijn moeten zeggen “ja m’n kind, mijn generatie heeft het grondig voor je verkloot”.